Smakelijke presentatie van onderzoeksresultaten in dorpshuis Onderdendam

donderdag 21 januari 2016

  • HANNN

Wat maakt dat gezonde eters gezond eten en welke factoren maken dat ze dit ook volhouden? Deze vraag stond centraal in het onderzoek van Alyanne Barkmeijer. De studente van het Wageningen University and Research Centre deed haar onderzoek bij het Healthy Ageing Network Northern Netherlands (HANNN). Een groep Noord-Nederlandse vrouwen werd geïnterviewd. Alyanne nodigde hen onlangs uit voor een bijzondere avond in dorpshuis Onderdendam. Op het menu stond niet alleen de presentatie van de onderzoeksresultaten maar ook een driegangendiner van kok Casper Pronk. 

"Dit onderzoek heeft als uitgangspunt wat we wél kunnen doen aan gezondheidsbevordering."

Voor het smakelijke avondje begint, vertelt Alyanne over haar onderzoek, dat met een goede reden in een relatief ongezonde regio plaatsvond. “Gezonde mensen die leven in een gebied waar ongezond gedrag relatief vaak voorkomt, kunnen ons (en elkaar) leren welke factoren maken dat zij wel gezond gedrag vertonen en dat ook vol weten te houden. Dit onderzoek heeft als uitgangspunt wat we wel kunnen doen en niet wat we niet moeten doen. Het HANNN kan de resultaten gebruiken om samen met haar partners effectieve acties te ondernemen die bijdragen aan positieve gezondheidsbevordering in Noord/Nederland.”

Waardering voor eten
Aan het onderzoek deden in totaal tien vrouwen mee van tussen de 45 en 79 jaar.  “Ik heb alleen vrouwen geïnterviewd omdat uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat zij voorspellers van gezond eetgedrag zijn“, legt Alyanne uit. Deze avond komen bijna alle deelnemers opdagen. Ook wethouder Menne van Dijk van de gemeente Bedum komt inspiratie opdoen. Als iedereen plaats heeft genomen aan tafel, kan het diner beginnen. Iedere gang wordt vooraf gegaan door een amuse van onderzoeksresultaten. Zo vertelt Alyanne voor de eerste gang dat de deelnemers een grote betekenis toedichten aan eten. “Uit veel interviews blijkt dat eten vroeger schaarser was, zowel thuis als in de winkel, en dat er minder geld was om luxe producten te kopen.”
 
Een van de deelnemers zegt hierover: “Ik kreeg weleens vijf cent zondagsgeld en daar kocht ik dan een wijnbal van. Dat was geweldig en zo lekker.” Een andere geïnterviewde weet nog goed hoe ze kon genieten van een klein blokje Butterscotch Reep. “De schaarste van toen maakt dat er nog steeds niet snel een teveel aan tussendoortjes of luxe lekkernijen wordt verorberd”, vertelt Alyanne.

"Ik kreeg weleens vijf cent zondagsgeld en daar kocht ik dan een wijnbal van. Dat was geweldig en zo lekker!"

Het onderzoek toont ook aan dat veel deelnemers opgroeiden met door moeders zelf bereide maaltijden van veelal verse producten. “Uit jullie verhalen blijkt dat velen in de kindertijd een groentetuin hadden en op het platteland leefden, waardoor ze de groei van gewassen konden aanschouwen. Het groei- en kookproces werd bewust meegemaakt en heeft een positieve invloed op de manier waarop jullie nu zelf omgaan met voeding.” Uit het onderzoek volgt ook dat het traditionele voedingspatroon (aardappels, groente, vlees) velen met de paplepel ingegoten, waardoor er nu meer waardering is voor andere voedingsmiddelen en smaken.

Oosterse smaken
Kok Casper Pronk heeft dat bij de bereiding van het diner goed in zijn oren geknoopt. Hij serveert een niet alledaagse linzen-venkelsoep en vertelt hierover: “Dit is een Syrisch gerecht waarin anijs en venkelzaad verwerkt zijn. Syrië wordt omringd door landen die heel verschillende kooktradities hebben en die komen in Syrië samen.” De deelnemers smullen van de eerste gang. “Kunnen we het recept krijgen?”, wordt meerdere keren aan de kok gevraagd.

Ook Linda Dijkema geniet. Ze is positief over het onderzoek van Alyanne. Voorafgaand aan het interview werd aan alle deelnemers gevraagd of zij een tijdlijn wilden maken die betrekking had op het eetgedrag gedurende de jaren. Daarnaast werd gevraagd om een doos te vullen met producten die ze dagelijks eten. “Daardoor krijg je zicht op je dagelijkse voedselinname en sta je even stil bij wat je eetpatroon heeft beïnvloed. Een goed voorbeeld is de geboorte van mijn kinderen. Je bent je dan nog meer bewust van het belang van gezond eten.” Uit het onderzoek blijkt dat ook andere deelnemers strategieën hebben ontwikkeld die ertoe leidden dat ze in uitdagende situaties gezond konden blijven koken. Een strak schema, koken voor meerdere dagen en het verzamelen van gemakkelijke en snelle gerechten helpen daarbij.

“Regelmaat is belangrijk bij het volhouden van je eetpatroon.” 

Als de gasten zijn uitgegeten, wordt de tweede ronde aan onderzoeksresultaten geserveerd. Besproken wordt wat maakt dat deelnemers hun vaste eetpatroon behouden. Een factor die meespeelt is het vasthouden van een traditioneel eetritme, bestaand uit driemaal daags een maaltijd en driemaal daags een tussendoortje. Een van de deelnemers zegt: “Regelmaat is belangrijk bij het volhouden van je eetpatroon.” Ook experimenteren in de keuken houdt koken leuk. Nieuwe inspiratie wordt opgedaan tijdens etentjes met vrienden en familie. Maar ook via internet. Een dame vertelt dat ze onlangs zocht naar een lekker gerecht met prei. “Dan toets ik prei in en gaat er een wereld aan gevarieerde en originele maaltijden voor je open.” Inge Zwerver vertelt dat ze haar kinderen zelf laat experimenteren. “Ik kook regelmatig met een van de kinderen. Zij zoeken dan het recept en we doen samen de boodschappen. Zo doen zij andere smaken op.”

Experimenteren
Ook vanavond wordt volop gevarieerd met smaken en ingrediënten en doen de gasten inspiratie op bij elkaar. Fetje Smit geniet daar van. “Ik vind het eten heerlijk. De gerechten bevatten veel smaken. Ik experimenteer thuis veel met ingrediënten en gerechten. Laatst heb ik zuurkool gemaakt met een lepel jam erbij. Dat komt tijdens het bereiden dan zomaar in me op. Lekker dat het was! Voor de kleinkinderen maakte ik onlangs pastinaakpatatjes in de oven. Ze smulden ervan. Een avond als deze geeft mij inspiratie.” Ook de familie Boonstra is wel in voor culinaire experimenten. “Mijn vrouw zei laatst: ‘Je krijgt nu wat te eten. Je zult raar opkijken’. Ik zei: ‘Nou, het zou raar zijn als ik het niet lust. De schotel van spek, mais, tomatenblokjes en ui  was verrukkelijk.”

"Nou, het zou raar zijn als ik het niet lust."

Tijd voor een tweede avontuurlijke gang, die bestaat uit een mix van koude en warme lekkernijen. Geserveerd wordt bijvoorbeeld kip met citroen, lamsgehaktballetjes en Syrische runderstoofpot. Koude lekkernijen zijn bijvoorbeeld tabouleh, gegrilde courgette, tuinbonensalade en stokbrood met hummus. Tijdens het eten wordt gesproken over hoe mensen met ongezonde eetgewoontes kunnen worden aangemoedigd tot een gezonder eetpatroon. Deze discussie wordt ingeluid door Gerjan Navis, nefroloog in het UMCG. “In de gezondheidszorg is weinig kennis over hoe we gedrag kunnen veranderen”, vertelt zij. “We weten ook dat het goede werk van professionele diëtisten niet altijd het gewenste effect heeft. Hoe kunnen we mensen op een positieve manier naar voeding laten kijken?”

Aandachtig eten
Een van de ideeën die het gezelschap oppert: focus je niet op wat niet mag maar op wat lekker en ook nog gezond is.” Inge Zwerver denkt dat veranderingen in eetgedrag in groepsverband en op een positieve manier effectief kunnen worden verwezenlijkt. “Door bijvoorbeeld lotgenoten bij elkaar te brengen en hen samen te laten koken of eten, wordt gezond eten leuk.” Kok Casper: “Bewust tijd maken en aandacht nemen voor eten is belangrijk. Je merkt deze avond ook: eten is meer dan een bezigheid. Het is een gevoel.” Linda beaamt dat eten een ervaring is. “Ik werk met kinderen en ga met hen echt zitten voor een eetmoment. We eten samen fruit, bespreken wat ze hebben meegenomen en wat het is. Ik vind die bewuste en gezellige eetmomenten zo belangrijk. Daar zouden scholen meer mee moeten doen.”

"Focus je niet op wat niet mag maar op wat lekker en ook nog gezond is."

Het toetje, dat bestaat uit een abrikoos-rijst crumble, amandel-kaneel crumble en appel-rozijnen crumble wordt dankbaar ontvangen. Jetty van der Sluis kijkt terwijl ze het opeet terug op een geslaagde avond. “Ik vond het leuk om mee te doen aan het onderzoek van Alyanne en om op deze manier de resultaten gepresenteerd te krijgen. Ik had de ene smaaksensatie na de andere!” Alyanne zelf is ook tevreden. “De deelnemers hebben veel persoonlijke verhalen gedeeld, waar we veel van op kunnen steken. Hun enthousiasme tijdens dit ideeëndiner was super. Ik ben heel blij dat ik mijn onderzoek zo heb kunnen afsluiten.”


Geschreven door Chantal Bakker. 

Aandachtsgebieden

Healthy Ageing Network