Interview Dagblad van het Noorden: Op naar een kerngezond Noorden

dinsdag 5 januari 2016

  • HANNN

HANNN maakt zich sterk voor een kerngezond Noord-Nederland. Het is tijd voor een brede beweging. Lees hieronder het volledige interview van 31 december 2015 met Daan Bultje, directeur van HANNN in Dagblad van het Noorden.

Arend van Wijngaarden
Het Noorden moet de gezondste regio ter wereld worden. The First Man-Made Blue Zone, in de woorden van directeur Daan Bultje van het Healthy Ageing Network Noord-Nederland. Er is nog wel wat werk te verrichten.

Ineens zag Daan Bultje dat de gezichten begonnen te stralen. Het Noorden moet de First Man-Made Blue Zone worden, zei Bultje in een van zijn vele toespraken als directeur van het Healthy Ageing Network Noord-Nederland. „We hebben het vaak over hoe slecht het is gesteld in het Noorden, maar mensen worden er moe van dat steeds te horen. Laten we daarom eens ambitie uitspreken, zei ik. Het begon meteen te borrelen.”

De Blue Zone is een bedenksel van National Geographic, dat in 2004 samen met een aantal wetenschappers onderzoek deed naar gebieden waar mensen uitzonderlijk oud worden. Ze vonden die mensen in Okinawa (Japan), Loma Linda (Californië), Nicoya (Costa Rica), Ikaria (Griekenland) en Sardinië (Italië).

In deze regio worden mensen gemiddeld tien keer vaker 100 jaar dan in de Verenigde Staten. Ze plakten blauwe stickertjes op de wereldkaart en de term Blue Zone was geboren.

Noord-Nederland is nog lang geen Blue Zone. Eerder een Red Zone. Al jaren bungelt het Noorden onderaan in vergelijkende lijstjes over de gezondheidszorg in Nederland. Drenthe is al sinds begin deze eeuw de provincie met het meeste overgewicht. Groningen kent de meeste rokers en daaraan gekoppelde gevallen van longziektes. De zwaarste drinkers wonen in een deel van de Friese gemeenten. De gemiddelde levensverwachting is in de noordelijke provincies lager dan in het Westen. Een gemiddelde man in het Noorden wordt nog geen 80 terwijl de gemiddelde man in de Randstad boven de 85 wordt.

Die ongezonde situatie hangt samen met de traditionele achterstanden in het Noorden. Vooral in de Veenkoloniën, in Noord- en Oost-Groningen en Noordoost-Friesland zijn de opleidingen en inkomens lager dan gemiddeld. Er heerst meer werkloosheid, meer arbeidsongeschiktheid en in sommige gemeenten is de sociale werkplaats de grootste werkgever.

Daar komt nog bij dat de bevolking van het Noorden sterk vergrijst, sterker dan de rest van Nederland. Jongeren en jonge gezinnen trekken vaak weg en er worden relatief weinig kinderen geboren. De krimp, zoals dat heet. En hoe ouder mensen worden hoe meer ziektes ze hebben.

Niet voor niets dat een aantal jaren geleden daarom het Healthy Ageing Network Noord-Nederland is opgericht. Het UMCG koos als speerpunt het gezond ouder worden, dus Healthy Ageing, met tal van plannen om de zorg in en rond het UMCG te verbeteren. Daaraan gekoppeld werd de netwerkorganisatie HANNN opgericht. Daarin werken niet alleen het UMCG, de Rijksuniversiteit en de noordelijke hogescholen samen maar ook tal van bedrijven en overheden.

Het HANNN houdt bijeenkomsten en vergaderingen en er zijn tal van plannen om de gezondheid van de noordelijke bevolking te verbeteren en daar ook wat mee te verdienen. De voedingsindustrie bijvoorbeeld wil best gezondere producten maken en kan meer gebruik maken van gezonde producten, liefst nog van boeren uit de eigen omgeving. Andere bedrijven kunnen weer helpen die producten aan de man te brengen.

De sensortechnologie en medische bedrijfjes zijn veelbelovend. Er zijn plannen zorgcoöperaties op te zetten om zieken en hulpbehoevenden thuis beter te helpen.

Lastig daarbij is dat veel initiatieven vooral aanslaan bij mensen die toch al gezond zijn. Werkgevers doen aan beweeg- en sportprogramma's maar vooral de slanke, fitte werknemers doen daaraan mee, niet de dikke en vaak zieke collega's. „De kunst is programma's te bedenken waar iedereen aan meedoet.”

Staan op het werk is bijvoorbeeld gezonder dan de hele dag zitten. Dus doet een bedrijf in zit-sta-bureaus goed werk, maar die stoelen zijn duur. „Door iets te regelen met een verzuimverzekeraar heeft dat bedrijf een flinke korting kunnen bedingen waardoor de zit-sta-stoelen goedkoop geleast kunnen worden.”

Bultje verwacht ook veel van bedrijven zoals Philips die nieuwe consumer health products maken. De stappentellers en Apple Watch zijn nog maar het begin van wat ons op dat gebied te wachten staat.

De plannenmakers verwachten ook veel van het project health literacy. Zoals er analfabetisme is, zo is er volgens hen ook een tekort aan kennis op het gebied van de gezondheid. Dus moet de laagopgeleide bevolking in het Noorden opgeleid worden op het gebied van de eigen gezondheid. Dat begint al op de basisscholen. Die hebben al een druk programma maar er zijn serieuze plannen veel meer aan medische kennis te gaan doen op scholen.

Het gaat ook om de infrastructuur, zegt Bultje. Alleen al dat een trap in een flat even goed toegankelijk wordt als de lift, want traplopen is gezond. Maar ook om te zorgen dat er meer gefietst kan worden, dat mensen meer uitgenodigd worden een stukje te wandelen en minder de auto ‘ingejaagd‘ worden.

„Ambitieus”, erkent Bultje. „Maar laten we nou eens een ambitie uitspreken in plaats van elkaar te vertellen wat er allemaal niet kan.”

Aandachtsgebieden

Healthy Ageing Network