'De grootste gezondheidswinst kunnen we al voor de zwangerschap behalen'

donderdag 28 april 2016

  • HANNN

De basis voor Healthy Ageing, ofwel gezond en actief ouder worden, wordt al vóór de zwangerschap gelegd. Als er iemand is, die hiervan is overtuigd, dan is dat Jasper Eijsink. Hij werkt sinds oktober 2015 als gynaecoloog in het UMCG en zet zich in voor het bevorderen van een gezonde leefstijl van zwangere vrouwen in achterstandswijken. 

Jasper, kan je iets meer vertellen over je werk als gynaecoloog?
“Ik ben sinds juli 2015 gynaecoloog en werk sinds oktober in het UMCG, waar ik een fellowship volg binnen de verloskunde. Ik heb als gynaecoloog dagelijks te maken met complexe zwangerschappen waarbij of de vrouw of het kind een aandoening of afwijking heeft. Maar ik doe ook 20 weken echo’s en sta aan het bed. Daarnaast ben ik wetenschappelijk actief. Zo doe ik onderzoek op celniveau naar groeivertraging bij baby’s. Ook ben ik betrokken bij een klinische studie naar de slagingskans van een natuurlijke bevalling en maak ik deel uit van de werkgroep Kwetsbare Zwangeren.”

Wat doet de werkgroep?
“De groep wil vroegtijdig factoren kunnen signaleren die een risico vormen voor een goed verloop van een zwangerschap en voor de gezondheid van de zwangere en het ongeboren kind. Denk aan indicatoren zoals roken, overgewicht maar met name ook de sociale situatie van de vrouw en haar partner. De werkgroep bestaat uit deskundigen van de gemeente Groningen, de GGD, het UMCG, het Martiniziekenhuis, verloskundigen, de kraamzorg en de Jeugdgezondheidszorg. Ook de managers van de WIJ-teams die actief zijn in Groningse wijken zijn aangeschoven. We werken aan betere signalering, samenwerking en betere zorg voor kwetsbare zwangeren.”

Wie zijn die kwetsbare zwangeren?
“Het gaat vaak om vrouwen in achterstandswijken die bijvoorbeeld in relatieve armoede leven, ongezond leven, roken, psychosociale problemen hebben of die te maken hebben met een combinatie van deze factoren. We weten dat deze vrouwen en hun kinderen een groter risico lopen op sterfte en ziekte rond en kort na de geboorte. Neem bijvoorbeeld roken. Ongeveer twintig procent van de zwangere vrouwen in achterstandswijken rookt. Onder deze vrouwen, komen relatief vaker groeivertragingen bij baby’s, vroeggeboortes en aangeboren afwijkingen voor. En als je zwanger bent en overgewicht hebt,  vergroot dat de kans op zwangerschapsdiabetes en zwangerschapsvergiftiging. Het heeft dus veel nut om risicofactoren vroeg in kaart te brengen, zowel voor de zwangere als voor de baby.”

Hoe gaan jullie te werk?
“We willen dit jaar een vragenlijst invoeren voor alle zwangeren in de gemeente Groningen. In de vragenlijst is met name aandacht voor de sociale omstandigheden. De bedoeling is dat dit soort informatie kan worden overgedragen aan de verschillende betrokken zorgverleners. Artsen zijn vaak erg gefocust op de medische kant van de zwangerschap en niet op de signalering van sociale risico’s. Verloskundigen zijn daar in het algemeen al scherper op maar de vragenlijst helpt om de situatie nog beter in kaart te brengen. Als werkgroep denken we vervolgens na over de vraag wat we moeten doen als we de risico’s in kaart hebben gebracht. Hoe gaan we om met iemand die in de schuldsanering zit en zwanger is? Welke zorg kunnen we aanbieden als we risico’s signaleren? En hoe motiveren we de vrouwen om daar ook gebruik van te maken?”

Dat laatste lijkt me een grote uitdaging.
“Het is zeker ingewikkeld om kwetsbare zwangeren te motiveren tot bijvoorbeeld een gezonder leefstijl of om te stoppen met roken. Toch geloof ik erin dat dit voor een deel mogelijk is en dat het veel winst kan opleveren op de langere termijn. Ik heb niet de illusie dat we het gehele probleem oplossen maar ik ervaar het wel als een plicht om daaraan bij te dragen en om stappen in de goede richting te zetten. Dat doen we ook al. Als we als werkgroep bijvoorbeeld constateren dat we in een wijk geen maatschappelijk werk kunnen aanbieden aan een zwangere, dan brengt dat al veranderingen op gang die voor een individuele zwangere veel kunnen betekenen.”

Hoe wordt de groep gefinancierd en wat hopen jullie te bereiken?
“We hebben een jaar subsidie gekregen van de gemeente Groningen. In dit jaar willen we een risicosignaleringslijst in gebruik nemen en daarnaast aansluitende zorgpaden ontwikkelen.”

Inspirerende projecten
De werkgroep Kwetsbare Zwangeren sluit aan op twee projecten over zorg en sterfte tijdens de  zwangerschap en vlak na de geboorte. Het project Gezond Zwanger richtte zich op goede voorlichting en begeleiding van 40 zwangere vrouwen in twee achterstandswijken in Groningen en bestond uit negen bijeenkomsten over onderwerpen zoals voeding, bewegen, roken en geld. “We hebben geleerd dat dit soort projecten vallen en staan met sleutelfiguren in de wijk die zwangeren kunnen benaderen en motiveren om naar de bijeenkomsten toe te komen. Ook hebben we meer kennis opgedaan over de leefstijl van de vrouwen en heeft de samenwerking met teams in de wijk vorm gekregen dankzij dit project. Daar hebben we nu veel aan.” Het tweede project, Healthy Pregnancy 4 All, richtte zich ook op vrouwen in achterstandswijken en had tot doel om factoren in kaart te brengen die een risico vormen voor het verloop van een zwangerschap, om zo tot betere signalering en  samenwerking te komen en om zorg op maat te kunnen bieden. De werkgroep borduurt voort op de kennis die binnen dit project is opgedaan.

Aandachtsgebieden

Healthy Ageing Network