Toentje: vers voor de voedselbank

Mensen gaan niet voor hun lol naar de voedselbank. Er moet daarom geen verplichting zijn direct iets terug te doen, aldus Stichting Toentje. Met 35 vrijwilligers verbouwt Toentje groente, fruit en kruiden voor klanten van de voedselbank. Onvoorwaardelijk en met veel betrokkenheid en plezier. Voor de langere termijn acht de stichting een volgende stap noodzakelijk, naar een meer bedrijfsmatige insteek.

‘In toentje groeit de stad!’ Zo staat te lezen bij de ingang van Toentje in het Groninger Pioenpark. Iedereen kan aan die slogan zijn eigen invulling geven en dat is dan weer typerend voor dit initiatief van Jos Meijers, samen met de Gemeente Groningen, de Stadse voedselbank en woningcorporatie Nijestee. In eerste instantie springt de opbrengst van deze stadsmoestuin in het oog: in 2015 gingen 950 goedgevulde kratten met groente, fruit en kruiden naar de voedselbank een paar straten verderop. Maar de resultaten van deze sociale onderneming gaan verder. Veel klanten van de voedselbank zijn geheel aangewezen op wat ze daar aan voedingsmiddelen krijgen. De Toentje-opbrengt komt letterlijk dagvers in hun keukens terecht en draagt direct bij aan een gezonde maaltijd. Daarnaast voorziet Stichting Toentje in de behoefte aan opleiding, zorg, sociale samenhang, recreatie, natuurbeleving en het beheren van stedelijk groen.

Jos Meijers en Margien Doze, projectleiders van Stichting Toentje.
Jos Meijers en Margien Doze, projectleiders van Stichting Toentje.

Naar een bedrijfsmatige basis
“Toentje sluit aan bij het armoede-, voedsel- en gezondheidsbeleid van de Gemeente Groningen”, vertelt Jos Meijers. Hij is ook in gesprek met andere gemeenten en andere voedselbanken. “Dat is positief, natuurlijk. Maar de tijd is rijp om Toentje verder te professionaliseren en de onderneming te runnen vanuit een bedrijfsmatige insteek. Alleen zo kan het concept op langere termijn overleven.” Daarom zoekt Jos naar investeerders en naar mogelijkheden om verschillende soorten klanten te bedienen. Daarbij blijven de belangen van de (vrijwillige) medewerkers en van de beoogde sociale klantgroepen op de eerste plaats staan, benadrukt hij.

Je vindt Toentje in het Pioenpark, in de Groninger wijk Oosterpark.
Je vindt Toentje in het Pioenpark, in de Groninger wijk Oosterpark.

Paul: “De tuin geeft mij wat ik nodig heb”
“Na een drukke en zware periode zocht ik afgelopen voorjaar ruimte om me weer op te laden voor een volgende stap. Via via leerde ik Toentje kennen, precies op het moment dat de tuin van twee straten verderop hierheen verhuisde. Dat kwam mooi uit, want ik heb twee rechterhanden. Wat mijn ogen zien, maken mijn handen en ik ben een harde werker. In de periode daarvoor was mijn broer Ramon na een lang ziekbed overleden; ik verzorgde hem. Hij had mij gevraagd de opvoeding van zijn dochter deels op me te nemen en dus is Chanita nu geregeld bij me. Ik heb tijd nodig om wat meer rust in mijn hoofd te krijgen. Die rust vind ik hier. Wat mijn volgende stap wordt, weet ik nog niet. We hadden thuis een steigerbouwbedrijf, ik heb veel in de bouw gewerkt en ik heb een opleiding en werkervaring in de zorg.
Bij Toentje ben ik welkom, dat voel ik. Ik leer nieuwe mensen kennen en er is altijd genoeg te doen. Toch voel ik geen druk dat iets echt moet; we doen het gewoon. Dat onze groente, fruit en kruiden via de voedselbank naar mensen gaan die het écht kunnen gebruiken, maakt me gelukkig.”

Paul: “Bij Toentje ben ik welkom, dat voel ik.”
Paul: “Bij Toentje ben ik welkom, dat voel ik.”

Ilona: “De aarde is het fijnste wat er is”
“Vier keer in de week fiets ik twintig minuten van mijn huis naar Toentje. Ik fiets hard, want ik wil niet te laat komen. De structuur van de dagen en van de tuin heb ik nodig; ze helpen me om ook de rest van de week structuur te houden. Heel graag wil ik aan het werk, ook al weet ik niet precies wat. De zorg trekt me, maar ik wil niet andere mensen hoeven wassen. Zo loop ik te denken en te twijfelen.
De mensen hier zijn lief en behulpzaam. Ik kan kiezen wat ik wil doen en ontdekken hoe het werkt. Ik leer veel over de tuin en over mezelf.
Heb je al geroken hoeveel geuren hier zijn? En het is lekker groen. Maar niet zo groen als buiten de stad. Hiervoor woonde ik in Emmen. Ik mis het groen van het bos en de velden daar.
Mijn dochtertje Jolé is ook al twee keer hier geweest. Aardbeien snoepen, met een schepje in de aarde en tekeningen maken. Het is heerlijk, hier buiten. Ook als het minder mooi weer is. Geen druk, geen stress.”

Ilona: “De structuur van de dagen en van de tuin helpen me.”
Ilona: “De structuur van de dagen en van de tuin helpen me.”

Bart: “Van elke 14 dagen werk ik er 11”
“Tja, als je op je 59ste zonder werk komt te zitten, dan vind je niet zomaar iets anders. Na het faillissement van de bloemengroothandel wilde ik daarom zeker niet wachten op een andere betaalde baan. Bij de kringloopwinkel waren ze heel blij met mijn detailhandelervaring. Daar werk ik nu nog, maar ik ben dus ook actief bij Toentje. Afwisseling staat me wel aan, het is goed voor mijn CV en het doel hier is nog beter dan goed.
Mijn eigen tuin ligt vol met tegels. Toch heb ik plezier in tuinieren en hier hoef ik natuurlijk niet alles zelf te doen. Ik kan mijn energie kwijt en ben lekker buiten bezig. Moet je kijken op deze transportfiets: bakken vol met onder andere mooie wortels, courgettes, venkel en tijm. Het ruikt heerlijk! Ik fiets zo naar de voedselbank en vanavond liggen die worteltjes al ergens op een bord. Verser kan niet! Dat geeft enorm veel voldoening.”

Bart: “Het doel hier is nog beter dan goed.”
Bart: “Het doel hier is nog beter dan goed.”

Nella: “Samenwerken en iets teruggeven aan de maatschappij”
“Natuurlijk spreekt het doel van Toentje me aan. Het is fantastisch om verse groente, kruiden en fruit te verbouwen voor de mensen die aangewezen zijn op de voedselbank. En ik vind het heerlijk om buiten te werken. Maar de organisatie van het geheel motiveert mij ook; het is hier gewoon prettig geregeld. Jos en Margien hebben de taken goed verdeeld, voor iedere vrijwilliger is er persoonlijke ruimte en aandacht, en het plan voor de tuin klopt.
Vóór mijn pensioen werkte ik als ICT-specialist bij de Europese Commissie in Den Haag en in Warschau. Mijn wortels heb ik hier in Stad en daarom ben ik weer terug. Ik ben gewend in teams samen te werken en stel het op prijs als zaken goed geregeld zijn. Dat komt hier tot uiting in de sociale cohesie en in het resultaat dat we samen bereiken. Geen twee dagen zijn gelijk; ik leer elke dag weer wat bij.”

Nella: “De organisatie motiveert mij; het is hier gewoon prettig geregeld.”
Nella: “De organisatie motiveert mij; het is hier gewoon prettig geregeld.”

Peter: “Ik ben hier op mijn plek”
“Toen mijn koeriersdienst ophield te bestaan, startte ik met een maat een ander project: we wilden een hondenspeeltuin opzetten. Twee jaar zijn we daarmee bezig geweest, maar op het laatste moment ging het niet door. Het was een leerzame periode. Die twee jaar zat ik veel achter de computer en ik wilde wel weer naar buiten. Het idee dat Toentje groente verbouwt voor de voedselbank sprak en spreekt me aan. Vanaf het begin ben ik erbij. We startten op een kale vlakte met één kas. Ook in die kas stond het onkruid zó hoog. Nou ja, we zijn gewoon begonnen. Aanpakken maar, volhouden en goed plannen. Dat is Margien’s specialiteit. Dankzij haar kennis en inzicht hebben we altijd een mooie oogst zonder dat we bestrijdingsmiddelen gebruiken.
Vier dagen in de week werk ik hier en dat heeft nu de status van een participatiebaan. Ik zorg ervoor dat iedereen zijn of haar werk kan doen, dat de randvoorwaarden geregeld zijn. Schoon gereedschap, voldoende kratjes, dat soort werk. En ik werk gewoon mee in de tuin. Daar had ik niet veel ervaring mee, maar als kleinzoon van een hovenier en een landarbeider moet ik wel groene genen hebben.”

www.toentje.nl

Peter: “Mijn werk hier heeft nu de status van een participatiebaan.”
Peter: “Mijn werk hier heeft nu de status van een participatiebaan.”
Toentje en Blue Zone:

In beweging

  • Tuinieren als buiten fitness.

Goed eten

  • Voor klanten van de voedselbank en ook wat voor jezelf.
  • Uit eigen tuin: vol positieve energie.
  • Weet waar je voeding vandaan komt.
  • Tijdens het werk een framboos of tomaat snoepen.

Goed gevoel

  • Vol voldoening: voor klanten van de voedselbank.
  • Samen de klus klaren.
  • Jezelf zijn en de ander ruimte geven.
  • “Geen druk, geen stress”
  • “Samenwerken en iets teruggeven aan de maatschappij”
  • “Ik ben hier op mijn plek”

Voel je verbonden

  • Iedereen is welkom.
  • Je bent verbonden met de mensen die eten wat jij hebt verbouwd.
  • Je bent verbonden met deze buurt, de wijk, de stad.
  • “Van elke 14 dagen werk ik er 11”
  • “De aarde is het fijnste wat er is”
  • “De tuin geeft mij wat ik nodig heb”

Inspirerende omgeving

  • Het tuinplan en de indeling geven structuur en houvast.
  • Doen = leren.
  • De buurt als goede buur.