‘We praten niet óver inwoners, maar mét ze’

donderdag 1 oktober 2020

  • HANNN

Hoe zorg je dat mensen hun leefstijl verbeteren en meer gaan bewegen? Over dit vraagstuk bestaat inmiddels een schat aan wetenschappelijke kennis. Toch blijkt het bijzonder moeilijk om deze kennis in de praktijk te brengen. Hoe dat wel lukt? Door de mensen om wie het gaat nauwer bij onderzoek te betrekken.  

Dr. Johan de Jong, lector Healthy Lifestyle, Sports and Physical Activity bij de Hanzehogeschool, is er heilig van overtuigd. Alleen wanneer je de eindgebruiker of doelgroep in je onderzoek betrekt, kun je er in de praktijk iets mee veranderen. ,,We praten niet óver burgers, maar mét ze. Hoe denken zij er zelf over, ervaren zij het zelf überhaupt als probleem? Je kunt iemands gedrag niet veranderen door simpelweg iets op te dringen”, aldus De Jong. 
Deze onderzoeksmethode wordt citizen science of burgerwetenschap genoemd. Burgers voeren een deel van het onderzoek uit. Niet alleen een goede manier om ze erbij te betrekken en te ontdekken waar hun behoeftes liggen, ook levert het een schat aan data op die de onderzoeker nooit alleen had kunnen verzamelen. 

Vinkhuizen in beweging 
Neem bijvoorbeeld het Diamantpark in Vinkhuizen. Dat ging een aantal jaar geleden op de schop. De verouderde ijzeren skatebaan eruit, nieuwe sporttoestellen en meer groen erin. Vanachter het bureau waaraan het werd bedacht, is het een ideaal plan om bewoners meer in beweging te krijgen. In de praktijk valt dit echter tegen. Minder mensen dan gehoopt maken gebruik van het vernieuwde Diamantpark.  

De Hanzehogeschool pakt het in Vinkhuizen nu anders aan. Zij vragen aan de inwoners zelf op welke plekken in Vinkhuizen ze het liefst komen. De Jong: ,,Met behulp van een app, die oorspronkelijk is ontwikkeld door de Amerikaanse universiteit Stanford, verzamelen we gegevens. Tijdens een wandeling door de wijk kunnen bewoners mooie en minder mooie beweegplekken op de foto zetten via de app. En deze plek vervolgens beoordelen.” 

Dankzij de app heeft het onderzoeksteam een plattegrond van Vinkhuizen met allemaal groene en rode smileys, inclusief toelichtingen. De groene smileys staan bij plekken waar bewoners graag komen, de rode bij die ze liever vermijden. Het geeft meer inzicht in de inrichting en beweegvriendelijkheid van Vinkhuizen. Hoe aantrekkelijk, veilig en groen is de wijk? Hoe vriendelijk is het voor fietsers, wandelaars en kinderen?   

Johan de Jong en Berry van Holland (bovenop het klimrek) bij het Willem Alexander Sportcomplex. Foto: Annika Hoogeveen
Johan de Jong en Berry van Holland (bovenop het klimrek) bij het Willem Alexander Sportcomplex. Foto: Annika Hoogeveen

Creatief door corona 
Even dreigde corona roet in het eten te gooien, maar dankzij een aantal creatieve aanpassingen kreeg het onderzoek in Vinkhuizen een nieuwe wending. Het oorspronkelijke idee was namelijk om bewoners in groepen van twintig man met de app erop uit te sturen. Niet erg corona-proof, wanneer iedereen wordt geacht zoveel mogelijk binnen te blijven.  
Docent-onderzoeker Berry van Holland wandelt daarom zelf, sinds het weer verantwoord is, met een of twee bewoners tegelijkertijd door de wijk. Daardoor weet hij toch de data te verzamelen. Het is dan wel wat arbeidsintensiever, maar het levert anderzijds veel op. Van Holland: ,,Hierdoor kan ik tijdens het wandelen allerlei dingen vragen, over de wijk en het Diamantpark. Dat levert veel meer informatie op dan wanneer we alleen met de app werken. Door deze aanpak bereiken we bovendien mensen die minder mondig zijn en zich voor een groepswandeling of enquête waarschijnlijk niet hadden aangemeld. Oftewel: meer diversiteit, wat de resultaten betrouwbaarder maakt.” 

Maatschappelijke impact bereiken 
Niet alleen vanachter een bureau, maar met de voeten in de klei. Dat deze manier van onderzoek doen de toekomst heeft, mag duidelijk wezen. Onderzoek moet steeds meer een maatschappelijke relevantie en impact hebben. De Jong: ,,We merken dit ook aan de eisen die subsidieverstrekkers stellen, zowel op nationaal als Europees niveau. Samen met de burger aan de slag gaan is voor hen een voorwaarde. Niet het makkelijkst, wel het meest effectief.” 


Meer weten over citizen science? Volg op 8 oktober 2020 het online congres Creating Active Communities van de Hanzehogeschool. Kijk op: www.aanmelder.nl/cop4hl 

Aandachtsgebieden

Healthy Ageing Network