Uitademingslucht en diagnose "prikkelbare darm"

Onderzoeker Ettje Tigchelaar – Feenstra en haar collega’s lieten ruim 1300 Lifelines DAG deelnemers een luchtzak volblazen. De reden? Onderzoeken of uitademingslucht kan helpen bij de diagnose ‘prikkelbare darm’.  DAG staat in dit geval voor Darm Gezondheid.

Ze legt uit: “In onze studie is gekeken of uitademingslucht ons inderdaad behulpzaam kan zijn bij de diagnose van een prikkelbare darm. Van die 1300 Lifelines DAG deelnemers is de uitademingslucht/uitgeademde lucht geanalyseerd. Omdat onderzoek op het gebied van uitademingslucht nog nieuw is, kunnen we geen individuele resultaten aan de deelnemer terug koppelen maar dit onderzoek op groepsniveau opent mogelijkheden voor de toekomst.  De samenstelling van uitgeademde lucht van  Lifelines deelnemers die zelf aangaven last van darmklachten te hebben, is vergeleken met die van mensen die geen darmproblemen hadden. We kunnen concluderen dat uitademingslucht in de toekomst zeker kan helpen bij een snellere diagnose van het ‘prikkelbare darmsyndroom’. Dat biedt perspectief!” 

Ruim 10% van de bevolking heeft op een of andere manier last van het ‘prikkelbare darm syndroom’ (PDS), en daarmee is het een veelvoorkomende aandoening in de westerse wereld. PDS kenmerkt zich met name door buikpijn en problemen met de ontlasting. Dit kan diarree of juist verstopping zijn en bijvoorbeeld een opgeblazen gevoel.

Het onderzoeksteam van professor dr. Cisca Wijmenga van het UMCG, waar Ettje deel van uit maakt, heeft vanaf 2012 bij 1500 deelnemers van Lifelines onderzoek gedaan naar darmgezondheid om onder andere de diagnose van PDS te optimaliseren.  Het onderzoek, dat in samenwerking met Wageningen Universiteit en de Universiteit van Maastricht plaatsvond, heeft een aantal interessante resultaten opgeleverd.

Ze vertelt: “In Groningen hebben we alle gegevens verzameld, in Maastricht is de lucht vervolgens met geavanceerde apparatuur geanalyseerd om bepaalde patronen eruit te kunnen halen. Er wordt veel onderzoek gedaan naar de prikkelbare darm, maar in de praktijk blijkt het dus lastig om goed vast te stellen wanneer iemand precies een prikkelbare darm heeft. Het stellen van een diagnose is vooral lastig, omdat de het moeilijk is om betrouwbaar te meten wat er precies verandert in het lichaam van iemand die een prikkelbare darm heeft.

Met deze ontdekking hopen we dat de huisarts in de toekomst snel een diagnose kan stellen. Die vertaalslag naar de dokterspraktijk kan nog vele jaren duren, maar op termijn zal het wel helpen. Darmklachten zijn sowieso moeilijk te diagnosticeren.”

Tigchelaar legt uit: “In een teug uitademingslucht worden gewoonlijk zo'n 3.000-4.000 vluchtige stoffen gemeten. Uitademingslucht komt vanuit het hele lichaam; het geeft een algemeen beeld van de gezondheidstoestand in plaats van alleen darmklachten. Wij hebben nu 16 typen vluchtige stoffen gevonden die samen een patroon vormen voor mensen met een prikkelbare darm.” Deze uitkomst biedt perspectief voor de toekomst. Tigchelaar: “Door in de uitademingslucht naar deze 16 stoffen te kijken, kunnen we zien of iemand een prikkelbare darm heeft of niet. Deze kennis is zeer behulpzaam bij het ontwikkelen van een goede test voor PDS. En als de diagnose eenmaal goed gesteld kan worden, is een meer gerichte therapie mogelijk. Onder andere via  aanpassingen in de voeding.”

Zelf was ze vanaf de start van het onderzoek betrokken en staat ze nu op het punt te promoveren. “Ik heb oorspronkelijk voeding gestudeerd en kwam via mijn scriptie met een onderzoek naar darmkanker in aanraking. Die link met aandoeningen in de darmen vind ik interessant. Mijn promotie gaat daarom over darmgezondheid. De combinatie tussen voeding en de darmflora vind ik daarom ook zeer interessant. De verschillende onderzoeksuitkomsten van de afgelopen periode bieden perspectief voor de toekomst en zijn daarom heel belangrijk voor mensen met darmklachten.”  

Het onderzoek is in april gepubliceerd in het medische tijdschrift 'Alimentary Pharmacology and Therapeutics'.

Klik hier voor de publicatie of hier voor de link.  

Wat is het prikkelbare darm syndroom (PDS)?

Het prikkelbare darm syndroom (PDS) is een veelvoorkomende aandoening in de westerse wereld. Het is onduidelijk hoeveel mensen precies last hebben van PDS omdat lang niet iedereen bij de (huis)arts terecht komt met klachten. Er wordt gezegd dat 5 - 20 % van de Nederlandse bevolking last heeft van PDS. De diagnose wordt vooral gesteld bij jongvolwassenen. PDS komt ongeveer twee keer zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen.

PDS behoort tot de zogenaamde functionele buikklachten of functionele maagdarmklachten. Wanneer bij onderzoek geen zichtbare afwijkingen worden gevonden, maar de klachten wel aanhouden, wordt de diagnose PDS gesteld. De klachten worden veroorzaakt door een overgevoelige darmwand of verstoorde bewegingen van de darm.

Dit artikel is geschreven door Fenna Oosterkamp.