Inventarisatie tools laaggeletterdheid voor de zorgprofessional

vrijdag 13 november 2020

HANNN

Zorg voor Basisvaardigheden

Uit de conferenties Taal en Gezondheid in Noord-Nederland bleek dat er bij zorgprofessionals behoefte was aan praktische handvatten om laaggeletterdheid en beperkte basisvaardigheden beter te herkennen bij patiënten en cliënten. Dit was aanleiding voor het programma Zorg voor Basisvaardigheden, een mooie samenwerking tussen Sardes en HANNN!

Binnen Zorg voor Basisvaardigheden is niet alleen een peiling uitgevoerd naar de behoeften van zorgprofessionals als het gaat om laaggeletterde patiënten en cliënten, maar wordt er ook geïnventariseerd welke materialen er reeds zijn voor scholing op dit gebied.

Hieronder is een (verkort) overzicht van de inventarisatie van het huidige aanbod van reeds ontwikkelde materialen en producten tot nu toe te zien (november 2020). Het uitgebreide overzicht is hier te downloaden (pdf).

De materialen zijn vooralsnog onderverdeeld in: 'Feiten & cijfers laaggeletterdheid', 'Methodes en materialen waar de zorgprofessional gelijk mee aan de slag kan', en 'Training en scholing voor de zorgprofessional'.

Mis je een training en heb je aanvullingen voor dit overzicht?
Mail deze dan naar e.donkers@sardes.nl of allette.snijder@hannn.eu
We blijven de inventarisatie aanvullen; het is een ‘levend’ document’!

Achtergrond laaggeletterdheid: feiten & cijfers

Factsheet laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden (Pharos)
Factsheet met informatie over laaggeletterdheid en informatie over communiceren met laaggeletterde patiënten.
Factsheet gezondheidsvaardigheden (UMC Utrecht)
Feiten over beperkte gezondheidsvaardigheden, plus tips voor herkenning en goede schriftelijke en mondelinge communicatie.
Stichting ABC
Van en voor laaggeletterden. Informatie over laaggeletterdheid en filmpjes van taalambassadeurs (laaggeletterden).
Filmpjes met ervaringsdeskundigen ABC (Pharos)
Ex-laaggeletterden vertellen over hun ervaringen in de zorg en andere situaties en geven tips aan professionals.
Presentatie gezondheidsvaardigheden en laaggeletterdheid (Pharos)
Uitleg over wat laaggeletterdheid is, de invloed ervan op de gezondheid, herkenning en communicatie.
Kennisbank (Pharos)
Diverse publicaties over laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden.
Alliantie Gezondheidsvaardigheden
Netwerk dat zich bezig houdt met de vraag hoe ze toegankelijk en begrijpelijk kunnen zijn voor laaggeletterden. Informatie, hulpmiddelen en nieuws.
Communicatie in de tandartspraktijk (NTVT)
Informatie over laaggeletterdheid plus tips en interventies om hier mee om te gaan in de tandartspraktijk.
Webinar persona’s laaggeletterdheid (Lost Lemon)
Webinar van 38 minuten over het onderzoek ‘Laaggeletterdheid in beeld’.
Rapport laaggeletterden ingedeeld in persona’s (Lost Lemon)
Lost Lemon heeft vijf typen laaggeletterden ontwikkeld die ieder op een eigen manier gemotiveerd moeten worden om op taalles te gaan.
Verschillende typen laaggeletterden herkennen (Lost Lemon)
Verschillende persona’s waarmee laaggeletterden gevonden en doorverwezen kunnen worden naar passend taalaanbod.

Morgen aan de slag: methodes en materialen voor de zorgprofessional

Handreiking beperkte gezondheidsvaardigheden & laaggeletterdheid (Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen)
Informatie en praktische adviezen over de samenhang tussen laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden.
Toolkit Laaggeletterdheid (Landelijke Huisartsen Vereniging)
Een checklist voor huisartsenpraktijken met informatie en handvatten voor communicatie en tips voor bezoek aan de praktijk.
Toolkit Gezonde Taal (Stichting Lezen en Schrijven & UMC Utrecht)
Handreiking om communicatie te verbeteren binnen een praktijk. Tevens manieren om te onderzoeken hoeveel en welke patiënten laaggeletterd zijn.
Stappenplan laaggeletterdheid voor uw praktijk (Pharos)
Een stappenplan met uitleg en tips voor het (verder) aanpassen van een huisartsenpraktijk voor laaggeletterden.
Webinar laaggeletterdheid zorgprofessionals (Pharos)
Informatie over laaggeletterdheid, herkennen van laaggeletterdheid, tips om met laaggeletterdheid om te gaan.
Handreiking zelfmanagement en gezondheidsvaardigheden (Zorg voor Beter)
Handreiking om zorgprofessionals in staat te stellen het zelfmanagement bij mensen met minder goede gezondheidsvaardigheden te verbeteren.
Laaggeletterdheid herkennen (KNMP & Pharos)
Verzameling instrumenten (checklisten laaggeletterdheid, trainingen) voor de apotheek.
Voel je goed! (Stichting Lezen en schrijven - Taal voor het leven)
Voel je goed! is de combinatie van eet- en beweegadviezen gericht op lager opgeleide volwassenen die willen werken aan een gezonder gewicht maar moeite hebben met taal.
Screenen op laaggeletterdheid (Stichting Lezen en Schrijven)
Diverse instrumenten die een indicatie kunnen geven of iemand (taal)scholing nodig heeft. Zoals de online basismeter, de taalverkenner, Contextgerichte vragen , Het mobiele screeningsteam, en Zelftesten.
Gesprekskompas: herkennen, bereiken en activeren van mensen met onvoldoende basisvaardigheden (St. Lezen en Schrijven)
Gesprekskompassen over thema’s ‘werk en werkzoekenden’ en ‘schulden en armoede’. Voor professionals en beleidsmakers.
Voorlichtingsfilmpje anesthesie (UMC Utrecht)
Een voorlichtingsfilmpje over anesthesie.
De terugvraagmethode (Pharos)
Uitleg en informatie over hoe de zorgprofessional kan controleren of de boodschap goed is aangekomen bij de patiënt.
Checklist: observaties in de huisartenpraktijk (LHV)
Ontdekken hoe de huisartsenpraktijk op een laaggeletterde overkomt en wat kan worden aangepast voor betere toegankelijkheid.
Gesprekstechnieken in de zorg (Pharos)
Filmpjes met verschillende gesprekstechnieken (uitleg geven, instructies geven over handelingen, patiënt stimuleren om vragen te stellen, etc).
Begrijpelijke en toepasbare voorlichtingsmaterialen en beeldverhalen (Pharos)
Instrumenten en tips om begrijpelijk en toepasbaar voorlichtingsmateriaal te maken of te testen.
Voorlichtingsmateriaal Beoordelingsinstrument (VBI) (Pharos)
Online tool om de begrijpelijkheid en toepasbaarheid van printbaar en audiovisueel materiaal te beoordelen.
Communicatie onderwijs met aandacht voor laaggeletterdheid en gezondheidsvaardigheden (Pharos)
Diverse werkvormen om te oefenen met het verbeteren van communicatie met een laaggeletterde patiënt.
Casuïstiek voor intervisie (Pharos)
Casussen en methodiek rondom laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden om te bespreken met collega’s.
Leren werken met eenvoudig beeld- en voorlichtingsmateriaal (Pharos)
Verschillende opdrachten voor studenten om te leren werken met eenvoudig beeldmateriaal tijdens een consult.
Website Klasse (CINOP & Zet een Punt)
Materiaal waarmee laaggeletterden gevonden, benaderd en geworven kunnen worden. Ingedeeld in vier typen met verschillende aanpak. Tevens is er oefenmateriaal voor laaggeletterden die een specifieke vaardigheid willen oefenen.
Webinar Klasse (CINOP & Zet een Punt)
Achtergrondinformatie over het materiaal van Klasse.
Boek: Wie helpt mij als ik ziek ben? (Pharos)
Begrijpelijke, laagdrempelige informatie over ziek zijn en zorg krijgen in Nederland

Materiaal voor tijdens het consult

Folder mondzorg (Rijksoverheid, VNG, Pharos & GGD GHOR Nederland)
Informatie in simpele taal over tanden poetsen, bezoek aan tandarts/mondhygiënist en kosten van een bezoek.
Begrijpjelichaam.nl (Pharos)
Praktisch voorlichtingsmateriaal met simpele afbeeldingen over het menselijk lichaam en veelvoorkomende klachten.
Praatkaarten voor artsen (Pharos)
Praatkaarten in simpele taal met plaatjes om gesprekken met laaggeletterde patiënten te ondersteunen.